TRƯỜNG THCS NGUYỄN KHUYẾN

Môn: Ngữ văn 7
Giáo viên: Hồ Thị Sửu

Thác Bản Giốc

NÓI VỚI CON

(Y Phương)

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả:

Nhà thơ Y Phương ở chiến
trường B2

NÓI VỚI CON (Y Phương)
- Y Phương (sinh năm 1948) tên thật là Hứa
Vĩnh Sước
- Quê quán: Trùng Khánh - Cao Bằng, ông là
người dân tộc Tày
- Sự nghiệp sáng tác:
+ Ông nhập ngũ năm 1968, phục vụ trong
quân đội đến năm 1981 chuyển về công tác tại
sở văn hóa và thông tin tỉnh Cao Bằng
+ Năm 1993 là chủ tịch hội văn nghệ Cao
Bằng
+ Năm 2007 ông được nhận giải thưởng nhà
nước về Văn học nghệ thuật. Đây quả là một
giải thưởng cao quý rất xứng đáng với những
gì ông đã cống hiến cho nền văn học nước nhà.

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả:

NÓI VỚI CON (Y Phương)
+ Các tác phẩm tiêu biểu: “Người núi Hoa”,
“Đàn then”…
- Phong cách sáng tác:
+ Thơ ông thể hiện tâm hồn mạnh mẽ, chân
thực và trong sáng, cách tư duy giàu hình ảnh
của người dân tộc miền núi, mang đậm bản
Nhà
thơ Y cao.
Phương, tác giả của bài thơ nổi tiếng Nói
sắc vùng
với con đã qua đời ngày 9/2/2022 vừa qua, thọ 74 tuổi.
Là tác giả của 9 tập thơ, trường ca, chưa kể các thể
loại khác, nhưng bao trùm lên tất cả sáng tác cũng
như phẩm cách con người ông là một niềm tự hào
mãnh liệt về văn hóa của “Người đồng mình tự đục đá
kê cao quê hương”.

Với quan niệm, “Văn chương là một việc làm trả
ơn những người sinh thành và nuôi dưỡng mình”, kể
từ năm 1973, anh lặng lẽ sáng tác, lặng lẽ thử nghiệm
và không ngừng lao động sáng tạo để có thể công bố
khối lượng tác phẩm đáng tự hào. Tên tuổi anh gắn
với Mùa hoa bội thu những giải thưởng: Giải A cuộc thi
thơ Tạp chí Văn nghệ Quân đội 1984; Giải thưởng loại
A của Hội Nhà văn Việt Nam (1987) với tập thơ Tiếng
hát tháng Giêng; Giải A của Hội đồng Văn học dân tộc
- Hội Nhà văn Việt Nam với tập thơ Lời chúc; Giải B
của Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học nghệ
thuật Việt Nam, Giải B của Bộ Quốc phòng với trường
ca Chín tháng (2001); “cú đúp” giải thưởng năm 2016
cho 2 cuốn sách: Thơ song ngữ Vũ khúc Tày (Giải
thưởng văn học Hội Nhà văn Việt Nam), Fừn Nèn - Củi
Tết (giải B của Hội Văn học nghệ thuật Dân tộc thiểu
số Việt Nam). Và năm 2007, “Người trai làng Tày” đã

“Tôi đã phải bỏ đi cả
trăm con chữ long lanh
chỉ để có được một dấu
phẩy sinh động tươi
rói…” (nhà thơ Y
Phương)

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả: (1948 2022)
2. Tác phẩm

* Hoàn cảnh sáng tác
- Bài thơ được sáng tác năm 1980, khi đất nước mới hòa bình
thống nhất nhưng gặp rất nhiều khó khăn thiếu thốn. Từ hiện
thực ấy nhà thơ sáng tác bài thơ như lời tâm sự, động viên
chính mình đồng thời nhắc nhở con cái sau này.
* Thể thơ: Tự do
* Phương thức biểu đạt: Biểu cảm
* Nội dung: Bài thơ thể hiện tình cảm gia đình ấm cúng, ca
ngợi truyền thống, niềm tự hào về quê hương, dân tộc mình.
Bài thơ giúp ta hiểu thêm về sức sống và vẻ đẹp tâm hồn của
một dân tộc miền núi, gợi nhắc đến tình cảm đẹp đẽ với quê
hương và ý chí vươn lên trong cuộc sống

NÓI VỚI CON (Y PHƯƠNG)
Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười
Người đồng mình yêu lắm con ơi
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.
Người đồng mình thương lắm con ơi
Cao đo nỗi buồn
Xa nuôi chí lớn

Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn
Sống trên đá không chê đá gập ghềnh
Sống trong thung không chê thung nghèo đói
Sống như sông như suối
Lên thác xuống ghềnh
Không lo cực nhọc
Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con
Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương
Còn quê hương thì làm phong tục
Con ơi tuy thô sơ da thịt
Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được
Nghe con.

Tiết 129,130,131 – Văn bản
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả: (1948 -2022)
2. Tác phẩm

VỚI (Y
CON
(Y Phương)
NÓINÓI
VỚI CON
Phương)

Giải nghĩa từ
+ Lờ: một loại dụng cụ dùng để đặt bắt cá, được đan bằng những nan tre vuốt
tròn.
+ Thung (thung lũng): dải đất trũng và kéo dài nằm giữa hai sườn đồi núi.
+ “Người đồng mình” là cách gọi thân thương, chân thành và giản dị của tác
giả về người cùng quê, cùng bản với mình.

NÓI VỚI CON (Y Phương)
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả: (1948 -2022)
2. Tác phẩm

- Ý nghĩa nhan đề bài thơ
Bằng ba chữ ngắn gọn nhan đề đã vẽ ra trước mắt ta một bức tranh về người
cha cùng đứa con thân yêu của mình đang ngồi trò chuyện với nhau. Người
cha tỉ mỉ nói cho con nghe về truyền thống của quê hương, về những điều
con phải nhớ.
Nói với con không chỉ đơn giản là lời của người cha dặn con về cội nguồn,
về nơi chôn rau cắt rốn mà còn là lời dặn tới thế hệ tương lai phải luôn ghi
nhớ tới cội nguồn của mình, ghi nhớ đến gia đình, quê hương tình nghĩa để
sống sao cho phù hợp, cư xử sao cho đúng đắn.

Tiết 129,130,131 – Văn bản
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả: (1948 -2022)
2. Tác phẩm

VỚI(YCON
(Y Phương)
NÓINÓI
VỚI CON
Phương)
Bố cục: 2 phần
- Phần 1. Từ đầu đến “Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời”: Người cha
nói với con về tình cảm cội nguồn.
- Phần 2. Còn lại: Người cha nói với con về truyền thống cao đẹp của
quê hương, mong muốn con tiếp nối truyền thống đó.
=> Mạch cảm xúc: Bài thơ đi từ tình cảm gia đình mở rộng ra tình yêu
quê hương, đất nước. Từ đó bộc lộ mong muốn của người cha muốn
gửi gắm đến đứa con của mình về tương lai của đất nước.

NÓI VỚI CON (Y Phương)
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả: (1948 -2022)
2. Tác phẩm
II. Khám phá văn bản
1. Người cha nói với con
về tình cảm cội nguồn.

Trong phần 1,
người cha đã nói
với con về những
tình cảm cội nguồn
nào? Câu thơ nào
nói lên điều đó?

Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười
Người đồng mình yêu lắm con ơi

Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.

NÓI VỚI CON (Y Phương)
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả: (1948 -2022)
2. Tác phẩm
II. Khám phá văn bản
1. Người cha nói với con về
tình cảm cội nguồn.

Cội nguồn sinh dưỡng của con
- Cội nguồn gia đình
+ Con lớn lên trong những tháng ngày chờ trông, mong đợi
của cha mẹ.
+ “Chân phải- chân trái”, “một bước- hai bước”: phép đối
tạo âm điệu vui tươi, tạo không khí đầm ấm, hạnh phúc,
mỗi nhịp bước của con đều có cha mẹ dang rộng vòng tay
che chở.
⇒ Đó là tình cảm thiêng liêng mà con luôn phải khắc cốt
ghi tâm.
- Cội nguồn quê hương
+ Cuộc sống lao động của quê hương: đan lờ (dụng cụ đánh bắt
cá), đan lờ cài nan hoa (công việc đã tạo nên vẻ đẹp của
con người lao động), vách nhà ken câu hát (cuộc sống hòa
với niềm vui).
 + Sử dụng các động từ: đan, ken ,cài : vừa diễn tả những
động tác cụ thể , khéo léo vừa nói lên cuộc sống gắn bó với
niềm vui.
 + Cuộc sống tâm hồn:

Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.

- Niềm trân trọng thiêng liêng hướng
tới gia đình

Cha muốn truyền cho con những tình
cảm cuội nguồn nhắn nhủ con hãy biết
trân trọng tình cảm gia đình.

Rừng
Cho
hoa

Con đường cho những tấm lòng
- Hình ảnh “hoa” để nói về cảnh quan của rừng. Hoa vừa gợi vẻ đẹp thơ mộng của thiên nhiên núi
rừng, vừa là biểu tượng cho vẻ đẹp của con người quê hương.
- Phép nhân hóa (rừng cho, con đường cho), điệp từ (cho) và ẩn dụ (những tấm lòng).
-> Con được lớn lên với thiên nhiên thơ mộng và nghĩa tình của núi rừng.

Con đường cho những tấm lòng
Tấm lòng bao dung, ân nghĩa ân tình của
quê hương.
Quê hương nuôi dưỡng con về tâm hồn và lẽ sống.

Nói với con
về tình cảm
cội nguồn

Tình cảm cha mẹ dành cho con:
nâng đón, chở che, chăm chút…

Tình cảm quê hương: con
trưởng thành trong cuộc sống
lao động, trong thiên nhiên thơ
mộng, nghĩa tình của quê
hương.

Tình cảm cội nguồn vừa thiêng liêng cao quý, vừa
đáng tự hào, nuôi lớn tâm hồn của mỗi con người.

PHẦN 2 BÀI THƠ NÓI VỚI CON:

“Người đồng mình thương lắm con ơi
Cao đo nỗi buồn
Xa nuôi chí lớn
Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn
Sống trên đá không chê đá gập ghềnh
Sống trong thung không chê thung nghèo đói
Sống như sông như suối
Lên thác xuống ghềnh
Không lo cực nhọc
Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con
Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương
Còn quê hương thì làm phong tục
Con ơi tuy thô sơ da thịt
Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được
Nghe con”.

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả: (1948 -2022)
2. Tác phẩm
II. Tìm hiểu chi tiết
1. Người cha nói với con về tình
cảm cội nguồn.
2. Cha muốn nói với con về
truyền thống cao đẹp của quê
hương và mong muốn con hãy
giữ gìn phát huy truyền thống
đó

Trong phần 2,
nhà thơ đã nói với
con về những đức
tính cao đẹp nào
của người đồng
mình?

NÓI VỚI CON (Y Phương)
*Truyền thống cao đẹp của quê hương - Người đồng mình
- “Người đồng mình”- những người sống chung trên một miền quê,
cùng một dân tộc, “thương lắm”- sự gắn bó yêu thương, đùm bọc
- Những đức tính cao đẹp của người đồng mình
+ Người đồng mình có chí khí mạnh mẽ: Cao đo nỗi buồn/ xa nuôi
chí lớn… Nỗi buồn được cụ thể hóa bằng chiều cao, chí được đo
bằng độ xa.
+ Người đồng mình thủy chung tình nghĩa
 -“Sống trên đá,…/ Sống trong thung,…: Lặp lại để khẳng định tâm
thế bản lĩnh kiên cường, bất chấp khó khăn gian khổ. Mặc dù cuộc
sống quê hương khó khăn vất vả nhưng họ “không chê”, họ vẫn thủy
chung với quê hương, gắn bó với quê hương để tạo dựng cuộc sống
- Lối sống phóng khoáng đầy nghị lực: So sánh “như sông như
suối”: sức sống mãnh liệt, đầy ắp nghĩa tình. Dù “lên thác xuống
ghềnh” nhưng người đồng mình vẫn không lo cực nhọc, vẫn đầy sự
yêu mến tự hào về quê hương.

NÓI VỚI CON (Y Phương)
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả: (1948 -2022)
2. Tác phẩm
II. Tìm hiểu chi tiết
1. Người cha nói với con về
tình cảm cội nguồn.
2. Cha muốn nói với con về
truyền thống cao đẹp của quê
hương và mong muốn con hãy
giữ gìn phát huy truyền thống
đó

*Truyền thống cao đẹp của quê hương- Người đồng mình
- “Người đồng mình”- những người sống chung trên một miền quê,
cùng một dân tộc, “thương lắm”- sự gắn bó yêu thương, đùm bọc
- Những đức tính cao đẹp của người đồng mình
+ Người đồng mình giàu lòng tự trọng
- “Người đồng mình thô sơ da thịt”- họ có thể thô ráp, nói không hay,
làm không khéo, làn da mái tóc dãi dầu mưa nắng nhưng phẩm chất
bên trong không hề nhỏ bé, tầm thường
+ Người đồng mình khát vọng xây dựng quê hương giàu đẹp
- Người đồng mình tự lực tự cường, tự xây dựng quê hương bằng bàn
tay khối óc
- Họ xây dựng quê hương, đưa quê hương có thể sánh ngang với các
cường quốc năm châu
⇒ Nói với con về những đức tính cao đẹp của người đồng mình,
người cha gợi cho con niềm tự hào và khát vọng xây dựng quê
hương, kế tục truyền thống đáng tự hào của dân tộc.

Những phẩm chất cao quý của người đồng mình

- Sức sống bền bỉ,
Mộc mạc,
- Tâm hồn
mãnh liệt;
chất phác
phóng khoáng,
- Lối sống ân tình,
nhưng không hề
- Ý chí
thủy chung, gắn bó
nhỏ bé về tâm hồn
mạnh mẽ
với quê hương

Tinh thần tự
lực, tự cường

NÓI VỚI CON (Y Phương)
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả: (1948 -2022)
2. Tác phẩm
II. Tìm hiểu chi tiết
1. Người cha nói với con về tình
cảm cội nguồn.
2. Cha muốn nói với con về
truyền thống cao đẹp của quê
hương và mong muốn con hãy
giữ gìn phát huy truyền thống
đó

*Truyền thống cao đẹp của quê hương- Người đồng mình
⇒ Nói với con về những đức tính cao đẹp của người đồng mình,
người cha gợi cho con niềm tự hào và khát vọng xây dựng quê
hương, kế tục truyền thống đáng tự hào của dân tộc.
* Điều cha mong muốn ở con
- Cha nhắc con “lên đường” là khi con trưởng thành, dù ở bất cứ
đâu, đi bất cứ nới nào cũng không bao giờ được sống một cách
tầm thường phải luôn giữ lấy cốt cách giản dị, ý chí của dân tộc để
vững bước.
⇒ Qua đó cha thể hiện tình yêu con
⇒Người
Đó còn cha
là lời nhắc
của cha anh đi trước nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay
nhởvững
con
trêncuộc đời để xây dựng quê hương giàu đẹp
phải
tin vào
đường
đờitự tôn dân tộc, lòng yêu quê hương đất nước
=>những
Đó chính
là lòng
cần sống như thế
nào?

NÓI
VỚI
CON

Mong
muốn
con:

Tình yêu
thương
của
cha mẹ
NÓI
VỚI
CON

Tình yêu
quê hương
đất nước

Phẩm chất
tốt đẹp của
“Người
đồng mình”

Sống nghĩa tình, chung
thuỷ với quê hương.
Mong
muốn
con:

Tự hào, kế tục và phát huy
truyền thống quê hương.

Tự tin vững bước trên
đường đời.

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả: (1948 -2022)
2. Tác phẩm
II. Tìm hiểu chi tiết
1. Người cha nói với con về tình
cảm cội nguồn.
2.Cha muốn nói với con về
truyền thống cao đẹp của quê
hương và mong muốn con hãy
giữ gìn phát huy truyền thống đó
III. Tổng kết

NÓI VỚI CON (Y Phương)
1.Nghệ thuật
- Thể thơ tự do không bị gò bó bởi câu chữ.
- Giọng điệu thơ thiết tha, trìu mến, ấm áp.
- Cách diễn đạt của thơ ca miền núi (vừa cụ thể, mộc
mạc vừa có tính khái quát)

2. Nội dung
- Mượn lời nói với con, Y Phương đã thể hiện tình cảm
gia đình ấm cúng, ca ngợi truyền thống cần cù, sức
sống mạnh mẽ của quê hương, dân tộc.
Bài thơ giúp ta hiểu thêm về sức sống, về vẻ đẹp tâm
Qua phần đọc hiểu hãy nêu
khái quát nội dung, nghệ thuật
hồn của một dân tộc miền núi, gợi nhắc tình cảm gắn
bài thơ.
bó với truyền thống, với quê hương và ý chí vươn lên
trong cuộc sống.

Trò chơi ô chữ

Ô chữ chìa khóa: Đây là một tình cảm thiêng liêng của con người?
1
2
3
4
5
6
7
8
9

T A Y
N G U O I D O N G M I N H
P H O N G T U C
M A N
Y
T
Q
C H A N

H
P
H
U
T

M
H
U
E
H

E
U
N
H
A

O N G
G L U N G
U O N G
T

R U N G

7.
Đây
là
một
trong
những
cội
nguồn
sinh
dưỡng
6.
Dải
đất
trũng
và
kéo
dài
nằm
giữa
hai
sườn
đồi,
9.
Trong
bài
thơ
cái
gì
đã
cho
hoa
8.
Một
trong
những
đặc
điểm
thơ
của
tác
giả?
3.
Theo
nhà
thơ
thì
quê
hương
đã
làm
nên
chotác
con
người?
2.
Đây
là
cách
gọi
những
người
cùng
quê
hương
giả?
1.
Tác
giả
là
người
dân
tộc
nào?
5.
của
bài
thơ
ai?người
4. Tính
chỉngười
của
đồng
của
mỗitừ
con
mà là
người
cha đã
nóimình?
vớiđiều
con?gìcủa
núi
được
gọi
làsức
gì?sống

Vận dụng

Em hãy hát một bài hát hoặc đọc một
bài thơ, đoạn thơ về tình yêu quê hương.